Psychospołeczne uwarunkowania zdrowia psychicznego osób o nieheteronormatywnej orientacji oraz rozwój narzędzi diagnostyczno-interwencyjnych
Psychospołeczne uwarunkowania zdrowia psychicznego osób o nieheteronormatywnej orientacji oraz rozwój narzędzi diagnostyczno-interwencyjnych
Streszczenie opisu
Projekt realizowany w latach 2023–2025 łączy badania naukowe z szeroko zakrojonymi działaniami edukacyjnymi oraz popularyzatorskimi. Jego celem jest pogłębiona analiza mechanizmów stresu mniejszościowego, dyskryminacji i dobrostanu psychicznego oraz transfer wyników badań do praktyki psychologicznej, edukacyjnej i terapeutycznej. Kluczowym rezultatem naukowym projektu jest adaptacja, walidacja i upowszechnienie standaryzowanego narzędzia psychometrycznego do pomiaru kompetencji w zakresie pracy z osobami LGBT+, co wzmacnia jakość diagnozy i interwencji psychologicznych. Równolegle projekt generuje wymierne efekty społeczne poprzez certyfikowane szkolenia online, webinary, podcasty oraz programy profilaktyczne realizowane w szkołach. Całość działań przyczynia się do podnoszenia kompetencji zawodowych specjalistów, eliminacji uprzedzeń oraz poprawy zdrowia psychicznego w skali społecznej, wpisując się w cele zrównoważonego rozwoju i nowoczesnej polityki zdrowia publicznego.
Osoby, które prowadziły działalność naukową objętą każdym opisem wpływu
Informacja o efektach działalności naukowej mających znaczenie dla kreowania wpływu
-
Charakterystyka głównych wniosków z badań naukowych lub prac rozwojowych albo efektów działalności naukowej w zakresie twórczości artystycznej
-
Realizowany projekt dostarczył empirycznie potwierdzonych wniosków dotyczących psychospołecznych uwarunkowań zdrowia psychicznego, ze szczególnym uwzględnieniem osób o nieheteronormatywnej orientacji i tożsamości, a także skutecznych form oddziaływań diagnostycznych, edukacyjnych i profilaktycznych. Analizy ilościowe i jakościowe jednoznacznie wykazały, że kluczowym czynnikiem różnicującym jakość wsparcia psychologicznego jest poziom kompetencji kulturowych specjalistów oraz instytucjonalna gotowość do pracy z grupami doświadczającymi stresu mniejszościowego.
Pierwszym zasadniczym wnioskiem jest potwierdzenie istotnych luk kompetencyjnych wśród psychologów, pedagogów i innych profesjonalistów, szczególnie w obszarze intersekcjonalności, traumy mniejszościowej, praw człowieka oraz rozumienia mechanizmów dyskryminacji strukturalnej. Luki te mają bezpośredni związek z obniżoną skutecznością pomocy psychologicznej i zwiększonym ryzykiem wtórnej wiktymizacji osób korzystających ze wsparcia.
Drugim kluczowym wnioskiem jest wysoka efektywność systematycznych, opartych na dowodach naukowych programów szkoleniowych. Ewaluacje wykazały istotny i stabilny wzrost kompetencji kulturowych uczestników, niezależny od cech demograficznych, co potwierdza uniwersalność i skalowalność zaprojektowanych oddziaływań edukacyjnych.
Trzecim istotnym rezultatem jest opracowanie i walidacja narzędzi diagnostycznych umożliwiających rzetelną ocenę kompetencji kulturowych. Wysoka rzetelność i trafność narzędzia potwierdziła możliwość jego zastosowania zarówno w badaniach naukowych, jak i w praktyce klinicznej, edukacyjnej oraz ewaluacyjnej. Narzędzie to wypełnia istotną lukę metodologiczną w polskiej psychologii stosowanej.
Czwarty wniosek dotyczy znaczenia działań profilaktycznych adresowanych do dzieci i młodzieży. Programy przeciwdziałania hejtowi i cyberprzemocy, realizowane w środowisku szkolnym, przyczyniają się do wzrostu kompetencji społecznych, świadomości prawnej oraz poczucia bezpieczeństwa psychicznego uczniów, co ma długofalowe znaczenie dla zdrowia psychicznego populacji młodzieżowej.
Ostatecznie projekt potwierdził, że integracja badań naukowych, edukacji, profilaktyki i upowszechniania wiedzy prowadzi do trwałych efektów aplikacyjnych. Uzyskane wyniki wskazują na konieczność dalszego rozwoju interdyscyplinarnych modeli wsparcia psychologicznego, które odpowiadają na złożone wyzwania współczesnych społeczeństw i realnie podnoszą jakość ochrony zdrowia psychicznego.
Rola podmiotu
WSB-NLU pełniła w projekcie rolę podmiotu wiodącego, odpowiedzialnego za całościową koncepcję, koordynację oraz realizację działań badawczych, edukacyjnych i wdrożeniowych. Uczelnia kreowała ramy metodologiczne badań nad psychospołecznymi uwarunkowaniami zdrowia psychicznego osób o nieheteronormatywnej orientacji i tożsamości, a następnie przełożyła je na programy kształcenia, profilaktyki oraz upowszechniania wiedzy. WSB-NLU inicjowała i realizowała cykliczne kursy specjalistyczne, odpowiadała za adaptację i walidację narzędzi diagnostycznych, organizowała działania profilaktyczne w szkołach oraz wydarzenia naukowe o zasięgu ogólnopolskim. Istotnym elementem roli uczelni było także wykorzystanie nowoczesnych technologii komunikacyjnych do szerokiej dyseminacji wyników badań poprzez webinary, podcasty i materiały multimedialne. Działania te integrowały środowisko akademickie z praktyką społeczną i instytucjonalną.
Osiągnięcia naukowe
| L.p. | Opis bibliograficzny |
| 1 | Zhou, X., Liao, M., Gorowska, M., Chen, X., & Li, Y. (2024). Compliance and alternative behaviors of heavy gamers in adolescents to Chinese online gaming restriction policy. Journal of Behavioral Addictions, 13(2), 687-692. https://doi.org/10.1556/2006.2024.00021; https://akjournals.com/view/journals/2006/13/2/article-p687.xml; Impact Factor 6,6 |
| 2 | Skiba RM, Chinchani AM, Menon M, et al. A multisite study of the overlap between symptoms and cognition in schizophrenia: Une étude multicentrique sur le chevauchement entre les symptômes et les troubles cognitifs chez les personnes atteintes de schizophrénie. The Canadian Journal of Psychiatry. 2025;0(0). doi:10.1177/07067437251387565; Impact Factor: 3.8 / 5-Year Impact Factor: 4.2 |
| 3 | Załęski, G., & Warchoł, T. (2024). The impact of playing video games on the attention function in middle adolescence. Archives of Budo Journal of Innovative Agonology, 20. Impact Factor 1,4 |
| 4 | Agnieszka Chmielowska-Marmucka, et al. Personality traits and aggressive behavior in adolescents. Scholastic Medical Sciences 2.4 (2025): 01-06. https://www.scholasticopenaccess.org/SCMS/SCMS-02-0093.pdf |
| 5 | Adrianna Othmani et al., Funkcje neuropoznawcze w chorobach sercowo-naczyniowych / Neurocognitive functions in cardiovascular disease, Zeszyty Naukowe Akademii Górnośląskiej Nr 34 (10/2025), s. 219 – 228; DOI: 10.53259/2025.10.20 |
Wpływ działalności naukowej
Wpływ działalności naukowej
Projekt realizowany w latach 2023–2026 stanowi kompleksową, interdyscyplinarną inicjatywę badawczo-wdrożeniową ukierunkowaną na poprawę zdrowia psychicznego, rozwój kompetencji kulturowych oraz przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, ze szczególnym uwzględnieniem osób LGBT+ oraz młodzieży doświadczającej kryzysów psychicznych. Oddziaływanie projektu miało charakter wielowymiarowy, trwały i mierzalny, obejmując zarówno sferę społeczną, edukacyjną, jak i praktykę psychologiczną.
Efekty społeczne
- Zwiększenie dostępności profesjonalnej wiedzy psychologicznej poprzez masowe szkolenia online, webinary i podcasty, które objęły łącznie ponad 200 tys. odbiorców w skali ogólnopolskiej i międzynarodowej.
- Ograniczenie barier w dostępie do wsparcia psychologicznego dla grup narażonych na stygmatyzację poprzez promowanie postaw inkluzyjnych, empatii i szacunku wobec różnorodności.
- Wzmocnienie kompetencji psychospołecznych młodzieży szkolnej, potwierdzone realizacją programów profilaktycznych w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych, obejmujących przeciwdziałanie hejtowi, cyberprzemocy oraz przemocy rówieśniczej.
- Budowanie kapitału społecznego poprzez współpracę uczelni z placówkami oświatowymi, organizacjami pozarządowymi oraz samorządami w ramach długofalowych partnerstw edukacyjnych.
Efekty gospodarcze i instytucjonalne
- Podniesienie jakości usług psychologicznych i edukacyjnych poprzez wdrożenie standaryzowanych narzędzi diagnostycznych oraz programów szkoleniowych opartych na dowodach naukowych.
- Profesjonalizacja kadr w sektorze ochrony zdrowia, edukacji i pomocy społecznej, co przekłada się na większą efektywność instytucji publicznych oraz organizacji pozarządowych.
- Optymalizacja kosztów interwencji kryzysowych dzięki działaniom profilaktycznym, wczesnej diagnozie i edukacji kompetencyjnej.
Efekty dla praktyki psychologicznej
- Opracowanie i walidacja narzędzia diagnostycznego CVIMS-SD, umożliwiającego rzetelną ocenę kompetencji kulturowych psychologów, pedagogów i innych specjalistów.
- Zastosowanie narzędzi psychometrycznych w praktyce klinicznej i edukacyjnej, wspierających proces diagnozy, autodiagnozy oraz superwizji zawodowej.
- Zwiększenie skuteczności interwencji terapeutycznych poprzez rozwój świadomości dotyczącej stresu mniejszościowego, traumy relacyjnej i intersekcjonalności.
- Standaryzacja oddziaływań pomocowych, co sprzyja poprawie jakości relacji terapeutycznych i bezpieczeństwa psychologicznego pacjentów.
Międzynarodowy zasięg oddziaływania edukacyjnego i popularyzatorskiego
- Transgraniczny dostęp do zasobów edukacyjnych – materiały online (webinary, podcasty, kursy) były odbierane przez użytkowników spoza Polski, w szczególności z Europy Środkowo-Wschodniej, co potwierdzają dane dotyczące pobrań raportów i narzędzi diagnostycznych.
- Międzynarodowy zasięg treści psychoedukacyjnych umożliwił upowszechnienie wiedzy dotyczącej zdrowia psychicznego, stresu mniejszościowego i przeciwdziałania dyskryminacji w różnych kontekstach kulturowych.
- Międzynarodowa dostępność kwestionariusza CVIMS-SD umożliwiła jego wykorzystanie jako punktu odniesienia w badaniach porównawczych dotyczących kompetencji kulturowych specjalistów w różnych krajach.
- Implementacja treści zgodnych z międzynarodowymi standardami etycznymi w zakresie pracy z osobami LGBT+, zdrowia psychicznego i praw człowieka.
Efekty dydaktyczne
- Podniesienie jakości kształcenia akademickiego poprzez włączenie wyników badań do programów studiów i kursów specjalistycznych.
- Rozwój kompetencji zawodowych studentów psychologii, pedagogiki i kierunków pokrewnych w obszarze pracy z różnorodnymi grupami społecznymi.
- Upowszechnianie nowoczesnych form dydaktyki cyfrowej, obejmujących kursy online, webinary, podcasty oraz materiały multimedialne o wysokiej wartości edukacyjnej.
Efekty terapeutyczne i profilaktyczne
- Wzmocnienie zasobów psychicznych uczestników programów, w szczególności w zakresie radzenia sobie ze stresem, regulacji emocji i budowania tożsamości.
- Zmniejszenie ryzyka eskalacji kryzysów psychicznych u młodzieży, dzięki działaniom profilaktycznym realizowanym w środowisku szkolnym.
- Promowanie wczesnej interwencji i psychoedukacji jako kluczowych elementów ochrony zdrowia psychicznego.
Znaczenie interdyscyplinarne i trwałość efektów
- Integracja psychologii, socjologii, prawa i informatyki umożliwiła całościowe ujęcie problemów zdrowia psychicznego w kontekście społecznym i cyfrowym.
- Trwałość rezultatów projektu zapewniona jest poprzez utrzymanie narzędzi diagnostycznych, materiałów dydaktycznych oraz wypracowanych modeli współpracy instytucjonalnej.
- Możliwość replikacji i skalowania działań w innych regionach oraz instytucjach edukacyjnych i zdrowotnych.
Podsumowanie
Projekt wywarł istotny, wielowymiarowy wpływ na otoczenie społeczne i gospodarcze, przyczyniając się do poprawy jakości zdrowia psychicznego, rozwoju kompetencji zawodowych oraz podniesienia standardów praktyki psychologicznej i dydaktyki akademickiej.
Obszar wpływu - gospodarka
| L.p. | Dowód wpływu |
| 1 | Opracowano i zwalidowano polską wersję kwestionariusza CVIMS-SD (33 pytania) i CVIMS-SD(S) (15 pytań), mierzących świadomość, wiedzę i umiejętności w pracy z osobami LGBT+. Badanie na próbie N=515 potwierdziło wysoką rzetelność (alfa Cronbacha: 0,795–0,942) i istotny wpływ uczestnictwa w kursie na wyniki (p<0,001). Narzędzie opublikowano w „Psychologia w Praktyce” i udostępniono online – 987 pobrań. |
| 2 | W 2024 roku zrealizowano 12 warsztatów w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych, obejmując 882 uczniów. Program wzmacniał świadomość prawną, kompetencje społeczne i bezpieczeństwo cyfrowe, przeciwdziałając przemocy rówieśniczej i cyberprzemocy. Dowody: harmonogramy, listy obecności, zaświadczenia szkół partnerskich (12). |
| 3 | W dniu 16 kwietnia 2025 zrealizowano konferencję naukową „Współczesne wyzwania relacji międzyludzkich” (326 uczestników) oraz prezentacje wyników badań na konferencjach krajowych i międzynarodowych (lista w załączniku). Dodatkowo zrealizowano kurs „Relacje międzyludzkie” objął 1568 studentów, a Olimpiada Psychologiczna „Psyche Challengers” – 122 uczniów. |
| 4 | Opublikowano ponad 50 materiałów edukacyjnych (webinary, podcasty) na YouTube, które osiągnęły ponad 200 tys. wyświetleń. Najpopularniejsze nagrania: „Czy od seksu można się uzależnić?” – 23 702, „Psychika bez tabu” – 23 338, „Gdzie szukać pracy po psychologii?” – 22 345. Materiały są wykorzystywane w szkoleniach i dydaktyce, stanowią trwały zasób edukacyjny dostępny online. |
| 5 | Wydruk systemowy obrazujący liczbę uczestników kursu 'Pomoc psychologiczna osobom ze społeczności LGBT+' oraz kursu 'Relacje międzyludzkie - teoretyczne i empiryczne perspektywy' Łącznie w kursach tych udział wzięło 5496 osób. |
Interdyscyplinarność
Czy interdyscyplinarność miała kluczowe znaczenie na powstanie wpływu działalności naukowej na otoczenie?
Tak
Charakterystyka interdyscyplinarności
Projekt stanowi spójną integrację psychologii klinicznej i społecznej, psychometrii, zarządzania, socjologii, nauk prawnych oraz elementów informatyki i komunikacji cyfrowej. Takie podejście umożliwiło jednoczesne oddziaływanie na poziomie indywidualnym, instytucjonalnym i systemowym, odpowiadając na złożone potrzeby zdrowia psychicznego w warunkach współczesnych przemian społecznych i technologicznych.
Efekty społeczne i gospodarcze
- wzmocnienie kompetencji kulturowych specjalistów pracujących w ochronie zdrowia, edukacji i sektorze społecznym,
- poprawa jakości usług psychologicznych i profilaktycznych świadczonych w instytucjach publicznych.
Efekty dla praktyki psychologicznej i terapeutycznej
- opracowanie i wdrożenie standaryzowanych narzędzi diagnostycznych wspierających diagnozę kompetencji kulturowych,
- rozwój kompetencji interwencyjnych w pracy z osobami narażonymi na stres mniejszościowy i przemoc symboliczną.
Efekty dydaktyczne
- transfer aktualnej wiedzy naukowej do programów kształcenia akademickiego i ustawicznego,
- wykorzystanie nowoczesnych form dydaktycznych (kursy online, webinary, podcasty) zwiększających zasięg i trwałość oddziaływania edukacyjnego.
Projekt potwierdza, że interdyscyplinarność stanowi kluczowy warunek skutecznego wpływu nauki na praktykę społeczną, terapeutyczną i edukacyjną, wzmacniając jednocześnie odporność psychiczną i jakość funkcjonowania współczesnych wspólnot.
Zapisz się do newslettera
