Rynek pracy w obliczu nowych technologii - jakie kompetencje warto rozwijać?

Od pewnego czasu na rynku pracy dominują różne obawy, wyzwania i podejścia w stosunku do zmieniającej się codzienności. Wszystko za sprawą sztucznej inteligencji, która powoli wchodzi do użytku i staje się dostępna nawet dla małych przedsiębiorstw.

Wśród pracowników pojawia się mnóstwo obaw pod kątem tego, czy nowe technologie ich zastąpią i wyeliminują z rynku pracy. Czy rzeczywiście tak będzie? Sprawdźmy, jakie kompetencje rozwijać, aby nie wypaść z gry!

Jak nowe technologie wpłyną na rynek pracy?

Według Raportu Future® 2024¹ jednoznacznie możemy uznać, że sztuczna inteligencja na dobre zagościła w świecie biznesu, a popyt na tę technologię będzie tylko rosnąć.

Sztuczna inteligencja daje niesamowitą możliwość automatyzacji wielu procesów, co pozwala przyspieszyć pracę i zwiększyć wydajność przedsiębiorstwa. Aby odnaleźć się w przyszłości na rynku pracy, zdecydowanie trzeba pielęgnować w sobie pewne umiejętności.

Z drugiej strony rozwój technologiczny przyniósł pewną nową charakterystykę rynku pracy, gdzie obserwuje się większą międzykulturowość i pracę w rozproszonym zespole. Już teraz można zaobserwować ogromną popularność pracy zdalnej, możliwość współpracowania z firmą z dowolnego zakątka świata. Ma to ogromne plusy, jednak również wymaga pewnych kompetencji.

Czym właściwie są kompetencje?

Aby dobrze zrozumieć, jakie kompetencje warto w sobie rozwijać, najpierw wyjaśnijmy, czym dokładnie te kompetencje są. Według prof. Grzegorza Mazurka² często kompetencje rozumiemy jako samą zdobytą wiedzę.

Tymczasem na kompetencję składa się:

• wiedza – to teoria, którą znamy,
• umiejętność – to umiejętność zastosowania tej teorii w praktyce, często w nieszablonowy i nieoczywisty sposób,
• postawa – to Twoje wartości i aspiracje (np. ciekawość, otwartość, rozwaga).

Dopiero połączenie tych trzech elementów tworzy całość, czyli kompetencje.

Kompetencje transformatywne – przepis na sukces

W kontekście budowania dobrej pozycji na rynku pracy mówi się o tzw. kompetencjach transformatywnych, które pozwalają na samodzielność, innowacyjność, odpowiedzialność i większość świadomość zawodową. To te kompetencje, które pozwalają odnaleźć się na rynku pracy bez względu na to, jak kształtuje się świat zewnętrzny i jakie zmiany w nim zachodzą.

Te kompetencje to:

• umiejętność wzięcia odpowiedzialności za podejmowane przez siebie decyzje, a także za popełnione błędy;
• dojrzałość emocjonalna i intelektualna;
• umiejętność godzenia napięć i rozwiązywania trudnych decyzji, biorąc przy tym pod uwagę potrzeby innych;
• umiejętność dostosowania się do nowych warunków (adaptacja), kreatywność, otwartość, proaktywność, inicjatywa.

Które kompetencje miękkie warto rozwijać?

Kompetencje miękkie to pewne cechy i umiejętności społeczne, zachowania, wartości, sposób nawiązywania relacji z innymi. Kluczową kompetencją w każdym miejscu pracy jest umiejętność właściwej komunikacji.

Ze względu na zmiany zachodzące na rynku pracy wśród kompetencji miękkich szczególnie będą pożądane:

• kreatywność i nieszablonowe podejście do problemu lub danego tematu;
• umiejętność krytycznego i samodzielnego myślenia, a także wyciągania wniosków;
• dobra współpraca w grupie, także w środowisku międzykulturowym;
• odporność na stres, umiejętność zarządzania swoim czasem i działania w sytuacji poczucia niepewności.

Niezwykle cenną cechą dla pracodawców będzie również umiejętność wykorzystywania swojego potencjału, otwartość na nowości, ciekawość i szybkie adaptowanie się do zmian.

To kluczowe kompetencje w świecie, który określa się mianem tzw. BANI, czyli:

• B (ang. brittle) – kruchy,
• A (ang. anxious) – niespokojny
• N (ang. non-linear) – nieliniowy
• I (ang. incomprehensible) – niezrozumiały.

Oprócz tego niezmienne znaczenie będą mieć m.in. takie kompetencje jak umiejętność efektywnej komunikacji, prowadzenia negocjacji oraz inteligencja emocjonalna. Znaczenie będzie mieć efektywne zarządzanie zarówno sobą, jak i zespołem.

Kompetencje twarde – na co warto postawić?

Nowe technologie to coś, z czym należy się oswoić i nauczyć pracować. Korzystać z nich tak, jak z narzędzi, które ułatwiają i przyspieszają pracę.

W związku z tym rynek będzie wymagać, aby umiejętnie łączyć swoją wiedzę specjalistyczną – np. finansową, marketingową, inżynieryjną i każdą inną – z dostępnymi możliwościami technologicznymi.

W związku z tym każdy powinien posiadać podstawowe umiejętności cyfrowe i dążyć do ich rozwijania. Warto już na tym etapie zacząć interesować się narzędziami dostępnymi w danej branży. Im wcześniej zaczniesz z nimi działać, tym lepiej będzie Ci później przyswoić się do bardziej zaawansowanych programów.

Na AI warto w tym przypadku patrzeć jako na wsparcie w pracy – to nadal człowiek-specjalista będzie odpowiedzialny za ostateczną jakość i przede wszystkim weryfikację poprawności narzędzi.

Z pewnością na rynku coraz częściej będzie pojawiać się potrzeba stworzenia nowych zawodów, dostosowanych stricte m.in. do zarządzania sztuczną inteligencją i powiązanych z nią systemami.

Warto stawiać na rozwój w takich obszarach, jak:

• sztuczna inteligencja i uczenie maszynowe,
• marketing cyfrowy,
• analiza danych,
• bezpieczeństwo danych w sieci,
• zarządzanie infrastrukturą cyfrową,
• wirtualna i rozszerzona rzeczywistość.

Warto jednak podkreślić, że wiedza specjalistyczna, np. medyczna, farmaceutyczna, finansowa, socjologiczna itd., nadal będzie kluczowa – od tych specjalistów jednak będzie wymagać się jednocześnie umiejętnego „współpracowania” ze sztuczną inteligencją i sprawnego korzystania z dostępnych rozwiązań.

Co studiować, aby wzmocnić swoje kompetencje w przyszłości?

Zdecydowanie warto postawić na takie kierunki studiów jak sztuczna inteligencja, informatyka, analiza danych czy zarządzanie. Można również rozważyć studia z zakresu e-commerce, marketingu cyfrowego, cyberbezpieczeństwa, robotyki czy automatyki.

Niezmiennie niezwykle potrzebne będą takie zawody jak lekarz, prawnik, psycholog i wiele, wiele innych. To ludzie budują rynek pracy, a nowe technologie służą do wsparcia ich działań.

¹ źródło: Raport Future® 2024, Kasia Syrówka
² j.w.