Świadectwo dojrzałości - co to jest i do czego jest potrzebne

Świadectwo dojrzałości to państwowy dokument potwierdzający zdanie egzaminu maturalnego. Nie jest tym samym co świadectwo ukończenia liceum albo technikum. W rekrutacji na studia uczelnia potrzebuje właśnie tego dokumentu, bo znajdują się na nim wyniki matury: z przedmiotów obowiązkowych, dodatkowych, a także wyniki procentowe i centylowe. To one służą do przeliczania punktów rekrutacyjnych na studia I stopnia i jednolite studia magisterskie.

Świadectwo dojrzałości - definicja

Świadectwo dojrzałości otrzymuje osoba, która zdała egzamin maturalny. Wydaje go okręgowa komisja egzaminacyjna, a nie szkoła – jak ma to miejsce w przypadku zwykłych ocen rocznych czy końcowych. Potwierdza on więc wynik egzaminu państwowego, a nie oceny z ostatniej klasy.

Warto rozdzielić trzy pojęcia, które często pojawiają się obok siebie:

• Egzamin maturalny - zestaw egzaminów pisemnych i ustnych, do których przystępuje absolwent szkoły ponadpodstawowej.
• Świadectwo ukończenia szkoły - dokument wydawany przez szkołę po ukończeniu liceum, technikum albo innej szkoły dającej wykształcenie średnie lub średnie branżowe.
• Świadectwo dojrzałości - dokument potwierdzający zdanie matury i zawierający wyniki egzaminu maturalnego.

Ta różnica ma znaczenie przy rekrutacji. Jeśli system uczelni prosi o ten dokument, chodzi o wyniki matury, a nie o świadectwo ukończenia szkoły z ocenami z przedmiotów.

Do czego jest potrzebne świadectwo dojrzałości?

Ten dokument jest potrzebny przede wszystkim przy rekrutacji na studia I stopnia oraz jednolite studia magisterskie. Uczelnia sprawdza na jego podstawie, czy kandydat spełnia formalny warunek przyjęcia na studia oraz jakie wyniki może uwzględnić w punktacji rekrutacyjnej.

Dokument może być potrzebny także:

• przy rekrutacji na uczelnię za granicą,
• przy potwierdzaniu wykształcenia w dokumentach urzędowych,
• przy składaniu dokumentów do niektórych programów edukacyjnych,
• przy poprawianiu matury lub dokładaniu kolejnych przedmiotów w następnych latach.

Na późniejszych etapach edukacji jego znaczenie zwykle maleje. Przy rekrutacji na studia podyplomowe albo programy typu MBA podstawowym dokumentem jest dyplom ukończenia studiów.

Czym świadectwo dojrzałości różni się od świadectwa ukończenia szkoły?

Oba dokumenty potwierdzają dwie różne rzeczy.

Świadectwo ukończenia szkoły potwierdza, że uczeń zakończył naukę w danej szkole i uzyskał wykształcenie średnie albo średnie branżowe. Znajdują się na nim oceny szkolne. Można ukończyć szkołę i dostać takie świadectwo, nawet jeśli nie zda się matury albo nie podejdzie się do egzaminu.

Drugi dokument potwierdza zdanie egzaminu maturalnego. Znajdują się na nim wyniki egzaminów maturalnych, które uczelnie mogą przeliczać w rekrutacji.

Najprościej:

Dlatego przy składaniu dokumentów na studia trzeba uważnie sprawdzić nazwę wymaganego pliku. Pomylenie tych dokumentów może opóźnić weryfikację kandydata.

Jakie warunki trzeba spełnić, żeby otrzymać świadectwo dojrzałości?

Dla matury 2026 w Formule 2023 Centralna Komisja Egzaminacyjna wskazuje, że zdający musi uzyskać co najmniej 30% punktów z każdego egzaminu obowiązkowego:

• w części ustnej: z języka polskiego i języka obcego nowożytnego,
• w części pisemnej: z języka polskiego, matematyki i języka obcego nowożytnego na poziomie podstawowym.

Trzeba także przystąpić do co najmniej jednego egzaminu z przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym albo, w przypadku języka obcego nowożytnego, na poziomie rozszerzonym lub dwujęzycznym. CKE wskazuje też wyjątek dla absolwentów posiadających określone dokumenty zawodowe na poziomie technika.

Wynik z przedmiotu dodatkowego ma znaczenie rekrutacyjne, nawet jeśli w danym roku nie ma progu zdawalności takiego jak przy przedmiotach obowiązkowych. Na wielu kierunkach to właśnie przedmioty rozszerzone decydują o liczbie punktów. Dlatego wybór rozszerzenia warto powiązać z planowanym kierunkiem studiów, a nie zostawiać go na ostatnią chwilę. Pomocne może być wcześniejsze przejście przez 7 pytań przed wyborem kierunku studiów.

Co znajduje się na świadectwie dojrzałości?

Na dokumencie znajdują się wyniki egzaminu maturalnego z przedmiotów, do których zdający przystąpił. Przy przedmiotach pojawia się zwykle wynik procentowy, a w materiałach CKE i zestawieniach wyników występują także centyle.

Wynik procentowy pokazuje, jaką część punktów możliwych do zdobycia uzyskał zdający z danego arkusza.

Wynik centylowy pokazuje, jak wynik zdającego wypada na tle innych osób przystępujących do tego egzaminu. Jeśli ktoś ma wynik w 85. centylu, oznacza to, że uzyskał wynik taki sam lub wyższy niż 85% zdających z danej grupy odniesienia.

W rekrutacji na studia najważniejsze są zasady konkretnej uczelni i kierunku. Jedna uczelnia może premiować matematykę, inna język obcy, biologię, informatykę albo język polski. Na kierunkach takich jak psychologia znaczenie mogą mieć inne przedmioty niż przy informatyce czy kierunkach ekonomicznych. Dlatego przed maturą warto sprawdzić nie tylko progi z poprzednich lat, ale też sposób przeliczania wyników.

Co zrobić, jeśli nie zda się jednego przedmiotu?

Jeśli zdający nie uzyska wymaganego wyniku z jednego przedmiotu obowiązkowego, może mieć prawo do egzaminu poprawkowego. CKE wskazuje, że termin poprawkowy w 2026 r. jest przewidziany dla osób, które przystąpiły do egzaminów z przedmiotów obowiązkowych i do wymaganego egzaminu dodatkowego, ale nie zdały tylko jednego przedmiotu obowiązkowego.

Po zdanej poprawce zdający otrzymuje dokument w późniejszym terminie. Dla kandydata na studia oznacza to konieczność sprawdzenia harmonogramu rekrutacji na wybranej uczelni. Część uczelni prowadzi nabory także po wynikach poprawkowych, ale nie warto zakładać tego bez sprawdzenia terminów.

Jeśli ktoś w kolejnych latach poprawia wynik z matury albo zdaje dodatkowy przedmiot, może otrzymać aneks. Dołącza się go do wcześniejszego świadectwa i przedstawia razem z nim, jeśli wynik ma znaczenie w rekrutacji.

Czy świadectwo dojrzałości zawsze jest potrzebne na studia?

Świadectwo dojrzałości albo równoważny dokument jest potrzebne przy rekrutacji na studia I stopnia i jednolite studia magisterskie. Dotyczy to kandydatów, którzy rozpoczynają studia po szkole średniej.

Inaczej wygląda sytuacja przy dalszej edukacji. Jeśli kandydat ma już dyplom ukończenia studiów, rekrutacja na studia podyplomowe opiera się na dyplomie uczelni wyższej, a nie na wynikach matury. Podobnie programy dla menedżerów i specjalistów zwykle wymagają dokumentów potwierdzających wcześniejsze wykształcenie wyższe oraz doświadczenie zawodowe.

Ten dokument otwiera pierwszy etap edukacji akademickiej. Później większe znaczenie mają ukończone studia, kwalifikacje, doświadczenie i kompetencje zawodowe.

Czy zagraniczna matura wystarczy na studia w Polsce?

Kandydaci z dokumentami zagranicznymi mogą rekrutować się na studia w Polsce, ale sposób uznania dokumentu zależy od kraju, rodzaju świadectwa i podstawy prawnej. Inaczej traktowane są m.in. matura międzynarodowa IB, matura europejska EB oraz świadectwa wydane w systemach edukacyjnych innych państw.

Przy rekrutacji z dokumentem zagranicznym trzeba sprawdzić wymagania konkretnej uczelni: tłumaczenie przysięgłe, legalizację albo apostille, ewentualną nostryfikację i sposób przeliczania wyników. Nie każdy dokument przechodzi tę samą procedurę.

Źródła:

• CKE - Egzamin maturalny w Formule 2023: o egzaminie
• CKE - Harmonogram, komunikaty i informacje dla egzaminu maturalnego
• CKE - Wyniki i sprawozdania z egzaminu maturalnego
• Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - ISAP