Czym się różni psycholog od psychiatry?

W razie jakichkolwiek problemów ze zdrowiem psychicznym można poszukać pomocy u specjalisty. W diagnostyce i leczeniu zaburzeń o podłożu psychicznym kluczową rolę odgrywa tak naprawdę trzech specjalistów: psycholog, psychiatra i psychoterapeuta. Choć przyświeca im wspólny cel: pomóc pacjentowi, to odgrywają zupełnie inne role w tym zakresie i różni ich sposób działania. Psychiatra vs. psycholog – czym się różni psychiatra od psychologa? Od czego jest psychoterapeuta? Wyjaśniamy!

Psycholog – kim jest i czym się zajmuje?

Jako pierwszego na tapet weźmy psychologa. W ten sposób tytułować się może osoba, która ukończyła trwające 5 lat studia na kierunku psychologia i odbyła podyplomowy staż zawodowy. Za sprawą zdobytej wiedzy dotyczącej ludzkiego umysłu, zachowań i procesów psychologicznych psycholog może właściwie zdiagnozować pacjenta oraz udzielić mu profesjonalnej pomocy psychologicznej. Ponadto w obszarze jego działań leży prowadzenie psychoterapii, wydawanie specjalistycznych opinii czy orzekanie, np. w procesach sądowych.

Psychiatra / psychoterapeuta – kim jest i czym się zajmuje?

Specjalistą, który często jest mylony z psychologiem jest psychiatra. To absolwent 6-letnich studiów medycznych, który odbył kilkuletnią specjalizację z zakresu psychiatrii. W praktyce zatem psychiatra jest lekarzem zajmującym się badaniem, diagnostyką i leczeniem zaburzeń oraz chorób o psychicznym podłożu.

Oprócz psychiatry niebagatelną rolę w walce z problemami psychicznymi odgrywa także psychoterapeuta. Jest to osoba, która w pierwszej kolejności ukończyła studia wyższe (np. psychologiczne lub medyczne), a następnie odbyła szkolenie z psychoterapii. Psychoterapeuci najczęściej specjalizują się w wybranej tematyce i prowadzą terapie w jej obrębie.

Psychiatra vs. psycholog – czym się różnią te zawody?

Choć nazwy specjalistów od zdrowia psychicznego są do siebie dość podobne, to w praktyce wykonywane przez nich zawody zupełnie się od siebie różnią. Jest to zatem dobry moment, aby powiedzieć sobie, jaka jest różnica między psychologiem a psychiatrą.

Na początku należy wyraźnie podkreślić, że zarówno psycholog, jak i psychiatra zajmują się opieką nad pacjentami z problemami o podłożu psychicznym. Czym więc się różni psycholog od psychiatry? Ze względu na inne wykształcenie wymienieni specjaliści mają też inne uprawnienia. Psycholog może przeprowadzić diagnozę psychologiczną, opiniować i świadczyć pomoc psychologiczną, natomiast psychiatra zajmuje się głównie diagnostyką i leczeniem chorób oraz zaburzeń psychicznych poprzez dobór farmakoterapii, wystawiając zwolnienia z pracy czy kierując do szpitala psychiatrycznego i oddziałów odwykowych.

Z czym do psychologa, a z czym do psychiatry?

Skoro wskazaliśmy już sobie najważniejsze różnice między psychologiem a psychiatrą, dobrze jest teraz jeszcze powiedzieć, z jakimi problemami powinno się udać do psychologa, a które są wskazaniem do konsultacji z psychiatrą.

Wizytę u psychologa warto odbyć przede wszystkim w przypadku bieżących problemów, które utrudniają codzienne funkcjonowanie. Jest to dobry krok zawsze wtedy, gdy czujemy, że mamy problem ze zdrowiem psychicznym.

Odbycie konsultacji z psychologiem jest też rozsądnym rozwiązaniem, gdy nie jest się pewnym, jaki specjalista nam pomoże. Jeżeli okaże się, że nasz problem wykracza poza kompetencje psychologa, ponieważ będzie on podejrzewać np. chorobę psychiczną, i konieczne będzie leczenie, to wtedy z pewnością skieruje nas do psychiatry.

Czym zajmuje się psychiatra?

Psychiatra to lekarz medycyny, który po ukończeniu studiów medycznych odbył kilkuletnią specjalizację w dziedzinie psychiatrii. Jego głównym zadaniem jest rozpoznawanie, diagnozowanie i leczenie chorób oraz zaburzeń psychicznych. W przeciwieństwie do psychologa, psychiatra może przepisywać leki, wystawiać zwolnienia lekarskie (L4), skierowania do szpitala oraz prowadzić leczenie farmakologiczne w ramach długofalowej terapii.

Psychiatra pracuje z pacjentami, u których występują objawy mogące wskazywać na poważniejsze zaburzenia, np. depresję, schizofrenię, zaburzenia lękowe czy chorobę afektywną dwubiegunową.

Z jakimi problemami iść do psychiatry?

Warto rozważyć wizytę u psychiatry, gdy:

• występują trwałe objawy depresyjne, jak apatia, bezsenność, brak apetytu i myśli samobójcze;
• pojawiają się zaburzenia lękowe, ataki paniki, fobie, silny niepokój;
• doszło do nagłej zmiany zachowania lub spadku kontaktu z rzeczywistością;
• cierpisz na bezsenność, która trwa tygodniami;
• zauważalne są omamy słuchowe lub wzrokowe, urojenia lub myśli prześladowcze;
• inne metody wsparcia (np. psychoterapia) nie przynoszą efektów lub problem ma charakter nawrotowy.

Psychiatra – jak przebiega wizyta?

Pierwsza wizyta u psychiatry przypomina nieco dłuższy wywiad lekarski. Pacjent proszony jest o opisanie swoich objawów, historii chorób, stylu życia oraz ewentualnych czynników stresogennych. Lekarz może zapytać o:

• nastrój,
• relacje społeczne,
• sen, apetyt i motywację,
• przebieg dotychczasowego leczenia.

Na podstawie wywiadu psychiatra stawia wstępną diagnozę, może zalecić dodatkowe konsultacje (np. psychologiczne) lub wdrożyć leczenie – najczęściej farmakoterapię. Czasem już na pierwszej wizycie wystawiane jest zwolnienie lekarskie lub recepta.

Jakie choroby i zaburzenia leczy psychiatra?

Do najczęstszych zaburzeń, którymi zajmuje się psychiatra, należą:

• depresja i zaburzenia afektywne (np. CHAD – choroba dwubiegunowa),
• zaburzenia lękowe i nerwicowe (fobie, lęk uogólniony, PTSD),
• zaburzenia psychotyczne (np. schizofrenia, paranoja),
• zaburzenia odżywiania (anoreksja, bulimia),
• uzależnienia (alkohol, leki, narkotyki),
• zaburzenia osobowości,
• zaburzenia snu,
• zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD),
• zaburzenia rozwoju u dzieci i młodzieży (np. ADHD, zaburzenia zachowania).

Psychiatra – jakie metody leczenia wykorzystuje?

Psychiatra ma do dyspozycji przede wszystkim:

• farmakoterapię – leki przeciwdepresyjne, neuroleptyki, stabilizatory nastroju, przeciwlękowe;
• psychoedukację – informowanie pacjenta o istocie zaburzenia i sposobach radzenia sobie;
• monitorowanie leczenia – regularne wizyty kontrolne, dostosowywanie dawek;
• skierowanie na psychoterapię – psychiatra może zalecić leczenie wspomagające u psychoterapeuty;
• leczenie szpitalne – w razie konieczności psychiatra wystawia skierowanie do oddziału psychiatrycznego.

Psychiatra – specjalności

W ramach psychiatrii istnieją także bardziej wyspecjalizowane dziedziny, m.in.:

• psychiatria dzieci i młodzieży – zajmuje się diagnozowaniem i leczeniem zaburzeń wieku rozwojowego;
• psychiatria sądowa – ocena poczytalności, opinie dla sądów;
• psychiatria uzależnień – leczenie uzależnień od substancji psychoaktywnych;
• psychiatria geriatryczna – pomoc osobom starszym, np. z otępieniem;
• neuropsychiatria – specjalizacja łącząca neurologię z psychiatrią, np. w przypadku padaczki, choroby Parkinsona czy Alzheimera.

Psychiatra – jakie zarobki?

Zarobki psychiatry w Polsce zależą od miejsca zatrudnienia, stażu, formy pracy (etat/kontrakt) i regionu. Orientacyjnie:

• w sektorze publicznym (np. szpital, poradnia) lekarz psychiatra zarabia od ok. 8 000 zł do 15 000 zł brutto miesięcznie,
• prywatna praktyka i praca w kilku placówkach pozwala osiągać dochody przekraczające 20 000 zł miesięcznie,
• psychiatrzy dziecięcy i specjaliści z wąskich dziedzin są szczególnie cenieni, co przekłada się na wyższe stawki.

Psychiatra – na NFZ czy prywatnie?

Leczenie psychiatryczne w Polsce dostępne jest zarówno w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), jak i prywatnie. Wybór zależy od potrzeb pacjenta:

• Na NFZ:
  • bezpłatne wizyty (nie potrzeba skierowania),
  • długi czas oczekiwania (czasem kilka miesięcy),
  • ograniczony czas trwania wizyt.
• Prywatnie:
  • szybki termin wizyty (nawet tego samego tygodnia),
  • koszt: średnio od 200 do 350 zł za konsultację,
  • indywidualne podejście i więcej czasu na rozmowę.

Jak zostać psychologiem?

Chcąc zostać psychologiem, trzeba ukończyć kierunek studiów o nazwie psychologia. Są to 5-letnie jednolite studia magisterskie kończące się pisaniem i obroną pracy magisterskiej. Absolwent psychologii powinien ponadto ukończyć trwającą kilka lat specjalizację podyplomową z wybranego nurtu psychologii (np. psychologii klinicznej, dziecięcej, rozwojowej, pracy, biznesu, społecznej, sądowej, sportu, reklamy, zdrowia, neuropsychologii czy psychoonkologii).